Аҟазара аҟәша

Аҟазара афакультет-Аау иуникалтәу аструктуратә ҟәша ауп. Уи аҟазшьа ҷыда злаҟоу ала, иҵаратәи иааӡаратәи усура аҵакы зегьы ала астудентцәа рырҿиаратә потенциал инагӡаны анагӡара иазырхоуп.

Аԥсны-ажәытә ҭоурых змоу, аматериалтәи адоуҳатәи культура абаҟақәа рацәаны измоу тәылоуп: ажәытә ргыларақәа-адольменқәа, ауахәамақәа, абааҭатәи аргыларақәа. Урҭ рҿгьы иуԥшаар улшоит аҿыханҵатә ҟазара аҿырԥштәқәа. Урҭ заатәи аҭӡытә сахьақәагьы, ахаҳәи амҿи рҭаԥҟарагьы, аџьаз, акерамика, асаркьа, аба ирылху аалыҵқәа рҿы асахьаркыратә хаҿсахьақәагьы роуп.

Жәлар рырҿиара ашьаҭала ишьақәгылон азанааҭтә сахьаркыратә усура атрадициа, уи имаҷымкәа иацхрааит раԥхьатәи апрофессионалтә аԥсуа сахьаҭыхҩы, Урыстәылатәи аимпе-ратортә театр асахьаҭыхҩы-адекоратор хада, арҿиаратә хеидкыла "аҟазара Адунеи" алахәыла Александр Чачбагьы. Иара иаԥшьгарала 1919 шықәса хәажәкырамзазы Аҟәа иаатит аҿыханҵеи асахьаҭыхреи рсахьаркыратә студиа. 1935 шықәсазы аус ауа иалагеит Аҟәатәи асахьаркыратә школ, 1937 шықәсазы, Н. А. Лакоба, Аҟәатәи асахьаркыратә ҵараиурҭа аартын.

Абарҭқәа зегьы рзанааҭтә сахьаркыратә усура аҿиареи рхатәы аԥсуа сахьаҭыхыҩцәа рааӡареи иацхрааит. 1939 шықәсазы иаԥҵан Аԥсны асахьаҭыхыҩцәа Реидгыла, 1940 шықәсазы имҩаԥысит урҭ раԥхьатәи рцәыргақәҵа. 1947 шықәсазы Аҟәа имҩаԥысит Аџьынџьтәылатә Еибашьра Ду аҿы асовет жәлар риааира иазкыз ацәыргақәҵа, уаҟа иӡырган 150 инареиҳаны аусумҭақәа. Убри инаркны урҭ иааиԥмырҟьаӡакәа имҩаԥысуеит. 1955 шықәсазы Аҟәа русура еиҭахацдыркит асахьаркыратә школи асахьаркыратә ҵараиурҭаи.

Убри инаваргыланы, ареспубликаҿы иҟамызт апрофессионалтә кадрқәа разыҟаҵара ахьымҩаԥысуаз иреиҳаӡоу аҵараиурҭа.

Аԥҵара аҭоурых

1991 шықәсазы арҵаҩратә факультет аҟны Иҟоу Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы, асахьаҭыхыҩцәа раԥшьгареи аректор А.а. Гәарамиа ицхыраареи рыла, «Аҿыханҵатә ҟазареи аҵәаӷәанҵареи»рзанааҭ ала аҵаразы астудентцәа ргәыԥ еизыргеит. Аҟәша аусура еиҿыркааит, уаҟа раԥхьатәи рҵаҩцәас иҟалеит аҿыханҵаҩ Сергеи Габелиа, аҿыханҵаҩы, аграфик Валери Гамгиа, Аскульптор Амиран Адлеиба, аграфик Рауф Барцыц (аҟәша анапхгаҩы), аҟазараҭҵааҩы Ирма Гәыблиа. Аусуратә процесс қәҿиарала имҩаԥысуан, аха еиԥҟьан 1992 шықәсазы излагаз Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра.

Уи ахҟьа-ԥҟьақәа шыҟазгьы, аҵаратә процесс еиҭахацыркын 1993 шықәса жьҭаарамзазы. Арҵаҩратә коллектив ҿыц шьақәгылеит, уи иалалеит апрофессионалтә сахьаҭыхыҩцәа-арҵаҩцәа: аҿыханҵаҩ Сергеи Габелиа, аҿыханҵаҩы Нугзар Логәуа, аскульптор Амиран Адлеиба, аграфик Руслан Чхамалиа (аҵаратә процесс аиҿкааҩ), аҟазараҭҵааҩы Сурам Сақаниа. Арҵаҩратә коллектив хра злоу русура иалҵшәаны 1997 Шықәсазы иаԥҵан аҿыханҵатә ҟазара аҭыжьратә кафедра, Уи аиҳабыс Дҟалеит асахьаҭыхҩы-аграфик, адоцент Чхамалиа Р. Г.

Акафедра анаԥырҵа ашьҭахь акыр аиҭакрақәа ҟалеит. Арҵаҩратә коллектив акадр ҿыцқәа рыла ахарҭәаара иалагеит: Зоиа Џьынџьал, Валентина Хәырхәмал, Пальмиро Амҷба, Цира Ахба, Анзор Сақаниа, Лаша Габелиа, Рамин Ратиа, Елена Лабахәуа, Светлана Шаменкова, Галина Команиук уб.

2007 шықәса раахыс Аҿыханҵатә ҟазара акафедраҿы иаатит аҽазыҟаҵара ахырхарҭақәа ҩба змоу азанааҭ "Адизаин": "Акостиум Адизаин", "Аграфикатә Дизайн".

2010 шықәса раахыс аҿыханҵатә ҟазара акафедра напхгара аиҭоит адоцент Лаша Сергеи-Иԥа Габелиа. 2012 шықәса раахыс асахьаҭыхратә ҟазара Акафедра ҩ - ҩаӡарактәи аҵарадырра асистемахь ииасит-абакалавриати амагистратуреи.

Акафедра аколлектив акадр ҿарацәа рыла ихарҭәаахоит: Ельвира Арсалиа, Илона Занҭариа, Марианна Амҷԥҳа, Сырма Шьынқәба, Кама Кациа, Маиана Ҵәыџьԥҳа, Асҭанда Ҷыҭанаа уб. Убасҵәҟьа акафедраҿы арҵаҩратә усура мҩаԥыргоит акафедра аушьҭымҭацәа: Аксана Барзаниа, Мактина Гогиа, Луиза Қәҭелиа, Кети Шьақьырбаи, Аида Хоџьикиан, Аид Аџьба, Лиана Габуниа, Салима Барцыц.

Акафедраҿы лассы-лассы имҩаԥысуеит аушьҭымҭацәа рыстуденттәи рдипломтәи усумҭақәа рцәыргақәҵақәа. Асахьаркыратә музеиқәеи агалереиақәеи рахь аныҟәарақәа еиҿыркаауеит. Астудентцәа Санкт-Петербург, Москва, Ростов, Шәача рмузеиқәа ирҭаауеит. Еиуеиԥшым афестивальқәеи, аконкурсқәеи, арт-пленерқәеи ирылахәуп.

Аушьҭымҭацәа аӡәырҩы иахьатәи аамҭазы Аԥсны асахьаҭыхыҩцәа Реидгыла еиҿнакаауа ацәыргақәҵақәа ирылахәуп ареспубликаҿы еиԥш уи анҭыҵгьы. Аԥсны аҟазацәа реидгыла иалахәылахеит асахьаҭыхыҩцәа Ҭемыр Ӡиӡариа, Саид Возба, Асҭанда Адлеиба, Ахра Аргәын, Сосун Торосиан, Екатерина Гуськова, Алхас Курмазиа, Сабина Кәарҷелиа.

Акафедра арҵаҩцәа Урыстәылатәи афедерациа арҵаҩцәа-асахьаҭыхыҩцәа Реидгыла Москва (2016 ш.), Санкт-Петербург (2017 ш.) имҩаԥнаго аконфе-ренциақәа ирылахәуп, Барнаул ақалақь арт-пленер (2017 г.) уб.

2013 шықәсазы акафедра арҵаҩцәа ргәыԥ иаԥырҵеит арҿиаратә еиҿкаара - Аԥсны ихьыԥшым асахьаҭыхыҩцәа Рхеидкыла «Аԥсны-арт», уи ахантәаҩыс далхын Н.Ч. Логәуа. Урҭ еиҿыркааит жәларбжьаратәи Арт-пленер «Аԥсны ҭагалан Ашәыгақәа», уи иаҵанакуеит анаука-практикатә конференциақәеи арҿиаратә усуреи. Арт-пленер иара жәларбжьаратәихеит - Уи иалахәуп Урыстәыла, Украина, Швеицариа, Ҭырқәтәыла, Израиль рҟынтәи асахьаҭыхыҩцәа. Уи иалахәын еицырдыруа асахьаҭыхыҩцәа: Ш. Е. Бедоев-апрофессор, акад. Урыстәылатәи асахьаҭыхратә академиа, Урыстәыла жәлар рсахьаҭыхҩы, А. В. Данилов-апрофессор, Чувашиа Ареспублика жәлар рсахьаҭыхҩы, И. В. Алексеева - д. п., апрофессор уб.

Октиабр 31, 2016 ш. Аау аҿы иаԥҵоуп аҵара-ҭҵаарадырратә структуратә ҟәша - аҟазара Аҟәша, аҿыханҵатә ҟазара акафедра аҿыханҵатәи аҟазареи адизаини ркафедрахь ииагоуп. Аҟәшаҿы аҵара рҵоит 150-ҩык инареиҳаны астудентцәа абарҭ азыҟаҵара ахырхарҭақәа рыла: "Аҿыханҵатә ҟазара"," Аҿыханҵа"," акостиум Адизаин","Аграфикатә дизаин", "Аландшафттә дизаин" "Аинтериер Адизаин"" Аскульптура"," Актиортә ҟазара "," аоператә шәаҳәара Аҟазара","академиатә хор Анапхгаҩы".

«Актиортә ҟазара» азанааҭ аҿы аҵара лдырҵоит Аԥсны жәлар рартистка, Адоцент Агәмаа С. Х., аҿар ртеатр адиректор Еныкь А. М. уб.

Амузыкатә хырхарҭа напхгара аиҭоит Аԥсны жәлар рартист Н.В. Ҷанба.

ААУ Аҵарауаа рхеилак аӡбарала жьҭаарамза 7, 2022 шықәса рзы аҟазара Аҟәша афакультет ахь ииагоуп. Аҟазара афакультет инаваргыланы иаԥҵахоит адизаин акафедра, уи напхгара аиҭоит к. Лабахәуа адоцент Елена Макбет-Иԥҳа. Деканс дыҟоуп еицырдыруа асахьаҭыхҩы-аҿыханҵаҩ, ауаажәларратә усзуҩы, адоцент Логәуа Нугзар Ҷыҷыкәа-Иԥа. Адекан ихаҭыԥуаҩ асахьаҭыхҩы-аграфик, адоцент Чхамалиа Руслан Григори-Иԥа.

Аҟазара афакультет ауниверситет аҿы асахьаркыратә ҵара ахаҭабзиара аиӷьтәразы хра злоу аусура мҩаԥнагоит: урыстәылатәи аҵаратә стандартқәа рышьаҭала арҵаратә план ҿыцқәа аус рыдырулоит, атехникатә хархәагақәа - амаругақәа, ареквизитқәа, алабҿабатә цхыраагӡақәа, аҵаратә процесс амҩаԥгаразы иҷыдоу аҟазарҭақәа дырҿыцуеит.